Ngày soạn: 01/02/2017 Tuần: 26
Ngày dạy: 27/02/2017 Tiết: 97

NƯỚC ĐẠI VIỆT TA
(Trích Bình Ngô đại cáo)

Nguyễn Trãi
I. MỤC TIÊU
Giúp HS:
1. Kiến thức:
- Sơ giản về thể cáo.
- Hoàn cảnh lịch sử liên quan đến sự ra đời của bài Bình Ngô đại cáo.
- Nội dung tư tưởng tiến bộ của Nguyễn Trãi về đất nước, dân tộc.
- Đặc điểm văn chính luận của Bình Ngô đại cáo ở một đoạn trích.
2. Kĩ năng:
- Đọc – hiểu một văn bản viết theo thể cáo.
- Nhận ra, thấy được đặc điểm của kiểu văn bản nghị luận trung đại ở thể cáo.
3. Thái độ: Tình yêu, niềm tự hào về đất nước
II. CHUẨN BỊ
1. Giáo viên: SGK, SGV, giáo án, sách tham khảo.
2. Học sinh: SGK, trả lời các câu hỏi trong SGK.
III. PHƯƠNG PHÁP: tái hiện, trình bày, nêu vấn đề, gợi mở, vấn đáp, phân tích,…
IV. CÁC BƯỚC LÊN LỚP
1. Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số, vệ sinh.
2. Kiểm tra bài cũ 
*Câu hỏi: Em hãy trình bày nội dung của văn bản Hịch tướng sĩ.
* Đáp án: Hịch tướng sĩ phản ánh tinh thần yêu nước nồng nàn của dân tộc ta trong cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, thể hiện qua lòng căm thù giặc, ý chí quyết chiến, quyết thắng kẻ thù xâm lược.
3. Bài mới
Hoạt động của GV và HS
Nội dung cần đạt

HOẠT ĐỘNG 1: GV hướng dẫn HS tìm hiểu chung

Gv: Dựa vào chú thích Sgk, em hãy trình bày một vài nét về tác giả?


Gv: Tác phẩm ra đời trong hoàn cảnh nào và được viết theo thể loại gì?
- Gv gọi hs trả lời.
- Gv diễn giảng thêm:
Bình Ngô đại cáo là một bài cáo mà Nguyễn Trãi thay lời Lê Lợi (Lê Thái Tổ) viết để ban bố cho nhân dân cả nước biết sự nghiệp bình Ngô phục quốc đã thắng lợi, đất nước đã được độc lập, hòa bình trở lại, một thời kì phục hưng bắt đầu. Bài Cáo ra đời trong không khí hào hùng của ngày vui đại thắng, ngày vui độc lập, tổ quốc sạch bóng quân thù, đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên phục hưng dân tộc.
Cáo phần nhiều được viết bằng văn biền ngẫu (không có vần hoặc có vần, thường có đối, câu dài ngắn không gò bó, mỗi cặp hai vế đối nhau). Cũng như hịch, cáo là thể văn có tính chất hùng biện, do đó lời lẽ phải đanh thép, lí luận phải sắc bén, kết cấu phải chặt chẽ, mạch lạc.
GV hướng dẫn HS cách đọc: đọc giọng trang trọng khẳng định niềm tự hào.






HOẠT ĐỘNG 2 : GV hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản
HS đọc 2 câu đầu
Gv: Theo quan niệm của nho giáo Nhân nghĩa nói về điều gì?
Nhân nghĩa là chỉ mối quan hệ tốt đẹp giữa người với người trên cơ sở tình thương và đạo lý.
Gv: Vấn đề nhân nghĩa mà Nguyễn Trãi nêu ra ở đây gồm mấy nội dung, là những nội dung nào?
Nhân nghĩa: gồm 2 nội dung đó là yên dân và trừ bạo.
Gv: Em hiểu thế nào là yên dân?
Gv: Để yên dân tác giả nhắc đến quân điếu phạt. Em hãy cho biết nghĩa của từ “điếu phạt”?
Gv: Người dân và kẻ bạo ngược mà tác giả muốn nói tới là ai?
Người dân được nói đến là dân Đại Việt đang bị xâm lược.
Kẻ tàn bạo: Giặc Minh cướp nước.
Gv: Quân điếu phạt là ai?
Quân điếu phạt là nghĩa quân Lam Sơn mà đứng đầu là vua Lê Lợi và Nguyễn Trãi.
Gv: Từ đó em thấy tư tưởng nhân nghĩa của Nguyễn Trãi gắn với tinh thần gì?
Gv: Em hãy nhận xét về tính chất của cuộc kháng chiến của nghĩa quân Lam Sơn ?
Muốn yên dân thì phải trừ diệt mọi thế lực tàn bạo Như vậy, nếu yên dân là mục đích thì trừ bạo là phương cách hành động. Hai nội dung này có quan hệ mật thiết khăng khít với nhau. Với Nguyễn Trãi, nhân nghĩa gắn liền với yêu nước chống xâm lược; nhân nghĩa không những trong quan hệ giữa người với người mà