Tuần 4 Ngày soạn: 4/9/2015
Tiết 13 Ngày dạy: 7/9/2015
NHỮNG CÂU HÁT THAN THÂN
I. Mục tiêu:
1. Kiến thức:
- Hiện thực về đời sống của người dân lao động qua các bài hát than than.
- Một số biện pháp nghệ thuật tiêu biểu trong việc xây dựng hình ảnh và sử dụng ngôn từ của các bài ca dao than thân.
2. Kĩ năng:
- Đọc hiểu những câu hát than thân.
- Phân tích gia trị nội dung và nghệ thuật của những câu hát than thân trong bài.
3. Thái độ: Biết cảm thông, chia sẻ số phận người phụ nữ xưa.
II. Chuẩn bị:
1. Giáo viên: Sưu tầm những câu hát khác thuộc chủ đề than thân.
2. Học sinh: Đọc soạn bài những câu hát than thân.
III. Phương pháp: đàm thoại, bình giảng, nêu vấn đề, vấn đáp…
IV. Các bước lên lớp:
1. Ổn định lớp:
2. Kiểm tra bài cũ:
- GV đặt 2 câu hỏi:
1. Em hãy đọc thuộc bài ca dao có chủ đề tình yêu quê hương, đất nước?
(HS đọc thuộc bài ca dao có chủ đề về tình cảm gia đình. Nội dung: Khẳng định công lao trời biển của cha mẹ. Bổn phận, trách nhiệm của con phải hiếu thảo.)
2. Em hãy nêu nghệ thuật của những bài ca dao với chủ đề tình cảm gia đình?
(Thể thơ lục bát, âm điệu tâm tình, nhắn nhủ. Hình ảnh gần gũi, quên thuộc. Từ ngữ giản dị, chân thành. Dùng biện pháp so sánh, ẩn dụ.)
3. Bài mới:
Hoạt động của thầy và trò
Nội dung kiến thức

*Hoạt động 1: GV hướng dẫn HS đọc – tìm hiểu chú thích
- Hướng dẫn đọc: Giọng nhẹ nhàng, thiết tha.
- GV giải thích từ khó 1,3,4,5,6,7,8/48,49
- Yêu cầu: Thể thơ, thể loại, phương thức biểu đạt.

Hoạt động 2 : GV hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản

? Những con vật nào được nhắc đến trong bài ca dao?
(Con tằm, lũ kiến, con hạc, con quốc)
? Những con vật đó gắn liền với hình ảnh như thế nào ?



- GV giải thích thêm hình ảnh thật của những con vật này ngoài đời: Con tằm nhả hết tơ vàng thì chết; con hạc mình gầy, cao lảnh khảnh,mỏi cánh trốn chạy tai nạn bất kì rình rập mà cũng chỉ là để kiếm ăn qua ngày đoạn tháng; con quốc là con chim đen đủi, nhỏ bé, chạy nhanh, lúc vào bụi tre, bờ ao và cất lên tiếng khắc khoải, thê thảm…
? Em nhận thấy đây là những con vật như thế nào?
(Nhỏ bé, đáng thương, tội nghiệp, cuộc sống khốn khổ.)
- Đây là những hình ảnh ẩn dụ của những lớp người trong xã hội cũ. Mỗi một con vật là đại diện cho một dạng người trong xã hội phong kiến.
? Vậy theo em những con vật đó đại diện cho lớp người nào trong xã hội cũ.
(Con tằm, con hạc – người lao động; con kiến, con quốc – người thấp cổ bé họng.)
? Họ đã than thân, trách phận về điều gì?
(Con tằm nhả hết tơ vàng thì chết- bán hết sức lao động cho người giàu; con kiến ngược xuôi tìm mồi – vất vả làm lụng mà vẫn nghèo; con hạc – cuộc đời phiêu bạt, lận đận và những cố gắng vô vọng của người lao động; Con quốc – nỗi oan trái không được công bằng sáng tỏ.)
? Thái độ đối với những thân phận đó như thế nào ?
(Thương cảm sâu sắc)
? Thông qua cụm từ nào mà em biết điều đó ?
(Lặp lại cụm từ ‘thương thay’’ 4 lần)
- Cụm từ “thương thay” -> thương cảm trực tiếp, suy ngẫm và than thở về chính bản thân mình.
? Nội dung của bài ca dao này?


- GV gọi HS đọc bài ca dao thứ 3.
? Thân em được so sánh với hình ảnh nào ?
(Hình ảnh trái bần)
? Em biết gì về hình ảnh trái bần ?
(Trái bần loại trái trôi dạt ở trên sông, tùy vào sóng mà trôi dạt vào nơi nào đó.)
? Bài ca dao là lời của ai?
(Một cô gái)
? Cô gái muốn nói điều gì ?
(Than thở về số phận nghèo khổ, chìm nổi, lênh đênh và vô định của cô giống như trái bần không có quyền quyết định.)
-