CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ
VỀ DỰ GIỜ LỚP 7D
Câu 1: Thế nào là dùng cụm C-V để mở rộng câu?
Câu 2: Tìm cụm C-V làm thành phần câu hoặc thành phần cụm từ trong các câu dưới đây. Cho biết cụm C-V làm thành phần gì?
Người mẹ ấy tay không lúc nào nghỉ ngơi.
Kiểm tra bài cũ
Kiểm tra bài cũ
Đáp án
Câu 1: Khi nói hay viết, có thể dùng những cụm từ có hình thức giống câu đơn bình thường, gọi là cụm C-V, làm thành phần câu hoặc cụm từ để mở rộng câu.
Câu 2:
Người mẹ ấy // tay / không lúc nào nghỉ ngơi.

=> Cụm chủ vị làm vị ngữ trong câu.
“Rủ nhau xem cảnh kiếm hồ
Xem cầu Thê Húc, xem chùa Ngọc Sơn
Đài Nghiên, Tháp Bút chưa mòn
Hỏi ai gây dựng nên non nước này?”
? Tìm biện pháp tu từ trong đoạn ca dao sau:
Xem cầu Thê Húc, xem chùa Ngọc Sơn
Đài Nghiên, Tháp Bút chưa mòn
Hỏi ai gây dựng nên non nước này?”
liệt kê
LIỆT KÊ
I. Thế nào là phép liệt kê?
1. Xét ví dụ (Sgk/104)


Đọc đoạn văn sau:
Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đường phèn, để trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông mà thích mắt.
[...] Ngoài kia, tuy mưa gió ầm ầm, dân phu rối rít, nhưng trong này xem chừng tĩnh mịch, nghiêm trang lắm[... ].
(Sống chết mặc bay - Phạm Duy Tốn)
? Quan sát những bộ phận in đậm trong những câu trên cho biết cấu tạo và ý nghĩa của các bộ phận đó có gì giống nhau ?
Đọc đoạn văn sau:
Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đường phèn, để trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông mà thích mắt.
[...] Ngoài kia, tuy mưa gió ầm ầm, dân phu rối rít, nhưng trong này xem chừng tĩnh mịch, nghiêm trang lắm[..]. (Sống chết mặc bay - Phạm Duy Tốn)
? Em có nhận xét gì về cấu tạo của chúng?
? Tìm các danh từ và cụm danh từ?
LIỆT KÊ
I. Thế nào là phép liệt kê?
1. Xét ví dụ (Sgk/104)
- Về ý nghĩa: Đều chỉ các đồ vật xa xỉ đắt tiền.

Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đường phèn, để trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông mà thích mắt.
[...] Ngoài kia, tuy mưa gió ầm ầm, dân phu rối rít, nhưng trong này xem chừng tĩnh mịch, nghiêm trang lắm[..].
- Về cấu tạo: Các từ, cụm từ cùng loại, có kết cấu tương tự nhau, sắp xếp nối tiếp nhau.
? Các danh từ, cụm danh từ đó đều chỉ cái gì ?
- Tác dụng: Đặc tả thói hưởng lạc, ích kỉ, vô trách nhiệm của tên quan phụ mẫu.
? Vậy việc nêu ra hàng loạt sự vật và kết cấu tương tự đã làm nổi bật nội dung nào trong đoạn trích?
LIỆT KÊ
I. Thế nào là phép liệt kê?
1. Xét ví dụ (Sgk/104)
- Về ý nghĩa: Đều chỉ các đồ vật xa xỉ đắt tiền.

- Về cấu tạo: Các từ hay cụm từ cùng loại, có kết cấu tương tự nhau, sắp xếp nối tiếp nhau.
- Tác dụng: Đặc tả thói hưởng lạc, ích kỉ, vô trách nhiệm của tên quan phụ mẫu.
Đọc đoạn văn sau:
? Chỉ ra những từ và cụm từ cùng loại được sắp xếp nối tiếp nhau trong đoạn văn trên.

“ Dân cư kể hàng trăm nghìn con người, từ chiều đến giờ hết sức giữ gìn, kẻ thì thuổng, người thì cuốc, kẻ đội đất, kẻ vác tre, nào đắp, nào cừ, bì bõm dưới bùn lầy ngập quá khuỷu chân, người nào người nấy lướt thướt như chuột lột. Tình cảnh trông thật là thảm.”
(Phạm Duy Tốn)
“ Dân cư kể hàng trăm nghìn con người, từ chiều đến giờ hết sức giữ gìn, kẻ thì thuổng, người thì cuốc, kẻ đội đất, kẻ vác tre, nào đắp, nào cừ, bì bõm dưới bùn lầy ngập quá khuỷu chân, người nào người nấy lướt thướt như chuột lột. Tình cảnh trông thật là thảm.”
(Phạm Duy Tốn)
? Việc sắp xếp những từ, cụm từ nối tiếp như vậy có ý nghĩa gì?
Sống chết mặc bay
-> Diễn tả nỗi cực khổ, nguy hiểm của người dân hộ đê.
LIỆT KÊ
I. Thế nào là phép liệt kê?
1. Xét ví dụ (Sgk/104)
- Về ý nghĩa: Đều chỉ các đồ vật xa xỉ đắt tiền.

- Về cấu tạo: Các từ hay cụm từ cùng loại, có kết cấu tương tự nhau, sắp xếp nối tiếp nhau.
- Tác dụng: Đặc tả thói hưởng lạc, ích kỉ, vô trách nhiệm của tên quan phụ mẫu.
? Từ việc tìm hiểu ví dụ, em
hiểu thế nào là liệt kê?
Liệt kê là sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ hay cụm từ cùng loại để diễn tả được đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế hay của tư tưởng, tình cảm.
2. Kết luận
Ghi nhớ 1 (Sgk/105)
“... Dân cư kể hàng trăm nghìn con người, từ chiều đến giờ hết sức giữ gìn, kẻ thì thuổng, người thì cuốc, kẻ đội đất, kẻ vác tre, nào đắp, nào cừ, bì bõm dưới bùn lầy ngập quá khuỷu chân, người nào người nấy lướt thướt như chuột lột. Tình cảnh trông thật là thảm.”
* Lưu ý
- Trong phép liệt kê người ta thường dùng thêm một số trợ từ (nào, thì,…) để nhấn mạnh ý liệt kê.
- Giữa các bộ phận liệt kê thường dùng dấu phẩy hoặc dấu chấm phẩy, cũng có khi là kết thúc bằng dấu chấm lửng (...).
Ví dụ: ...Ngoài ra còn có các điệu lí như : lí con sáo, lí hoài xuân, lí hoài nam.
Ví dụ: Mẹ tôi đi chợ mua nào rau, nào đậu, nào cá, nào thịt,...
- Phép liệt kê có thể đứng sau từ “như” và dấu hai chấm(:)

Lưu ý

Ví dụ : “Em rất thích thơ của Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Hồ Xuân Hương, Truyện Kiều”.

-> Lỗi liệt kê không đồng loại. Vì Truyện Kiều là tên tác phẩm lại đặt bên cạnh tên các tác giả.

.

LIỆT KÊ
I. Thế nào là phép liệt kê?
1. Xét ví dụ (Sgk/104)
2. Kết luận
Ghi nhớ 1 (Sgk/105)
3. Bài tập
Bài 1 (Sgk/106)
Bài 1: Trong bài Tinh thần yêu nước của nhân dân ta, để chứng minh luận điểm “Yêu nước là một truyền thống quý báu của ta”, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần đã sử dụng phép liệt kê. Em hãy chỉ ra những phép liệt kê ấy trong đoạn 1 và đoạn 2?
=> Sức mạnh của tinh thần yêu nước.
=> Lòng tự hào về truyền thống yêu nước trong quá khứ của ông cha ta.
- Đoạn 1: Dân ta có một lòng nồng nàn yêu nước. Đó là một truyền thống quý báu của ta. Từ xưa đến nay, mỗi khi tổ quốc bị xâm lăng thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước.
- Đoạn 2: Lịch sử ta đã có nhiều cuộc kháng chiến vĩ đại chứng tỏ tinh thần yêu nước của dân ta. Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung… Chúng ta phải ghi nhớ công lao của các vị anh hùng dân tộc, các vị ấy là tiêu biểu của một dân tộc anh hùng.
ĐÁP ÁN
nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước.
Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung…
LIỆT KÊ
I. Thế nào là phép liệt kê?
II. Các kiểu liệt kê

1. Xét ví dụ (Sgk/105)
a. Ví dụ 1
a. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần, lực lượng, tính mạng, của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập.
b. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy.
(H? Chớ Minh)
? So sánh cách liệt kê ở hai ví dụ (a) và (b) em thấy có gì khác nhau?
a. ... tinh thần, lực lượng, tính mạng, của cải...
-> Li?t kờ khụng theo t?ng c?p.
b. ... tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải...
-> Li?t kờ theo t?ng c?p.
Về cấu tạo
- Câu 1a: Sử dụng phép liệt kê không theo từng cặp.
Câu 1b: Sử dụng phép liệt kê theo từng cặp (quan hệ từ và).
b. Ví dụ 2
LIỆT KÊ
I. Thế nào là phép liệt kê?
II. Các kiểu liệt kê

1. Xét ví dụ (Sgk/105)
a. Ví dụ 1
a. Tre, n?a, trỳc, mai, v?u m?y ch?c lo?i khỏc nhau nhung cung cựng m?m non m?c th?ng.
b. Ti?ng Vi?t chỳng ta ph?n ỏnh s? hỡnh th�nh v� tru?ng th�nh c?a xó h?i Vi?t Nam v� c?a dõn t?c Vi?t Nam, c?a t?p th? nh? gia dỡnh, h? h�ng, l�ng xúm, v� c?a t?p th? l?n l� dõn t?c, qu?c gia.
b. Ví dụ 2: Đảo vị trí bộ phận trong phép liệt kê sau và nhận xét.
Về cấu tạo
- Câu 1a: Sử dụng phép liệt kê không theo từng cặp.
Câu 1b: Sử dụng phép liệt kê theo từng cặp (quan hệ từ và).
b. Ví dụ 2
b. Tiếng Việt chúng ta phản ánh sự hình thành và trưởng thành của xã hội Việt Nam và của dân tộc Việt Nam, của tập thể nhỏ gia đình, họ hàng, làng xóm, và của tập thể lớn là dân tộc, quốc gia.
b. Ví dụ 2: Đảo vị trí bộ phận trong phép liệt kê sau và nhận xét.
-> Dễ dàng thay đổi bộ phận liệt kê, nghĩa không thay đổi.
a. Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục loại khác nhau nhưng cũng cùng mầm non mọc thẳng.
a. Vầu, nứa, tre, mai, trúc mấy chục loại khác nhau nhưng cũng cùng mầm non mọc thẳng.
b. Tiếng Việt chúng ta phản ánh sự trưởng thành và hình thành của xã hội Việt Nam và của dân tộc Việt Nam, của tập thể nhỏ làng xóm, gia đình, họ hàng, và của tập thể lớn là dân tộc, quốc gia.
-> Không thay đổi được các thứ tự vì các bộ phận liệt kê có sự tăng tiến ý nghĩa.
LIỆT KÊ
I. Thế nào là phép liệt kê?
II. Các kiểu liệt kê

1. Xét ví dụ (Sgk/105)
a. Ví dụ 1
b. Ví dụ 2
Về ý nghĩa
Câu 2.a: Thay đổi được thứ tự các bộ phận, không ảnh hưởng đến ý nghĩa.
> Liệt kê không tăng tiến.
Câu 2.b: Không thay đổi được các thứ tự vì các bộ phận liệt kê có sự tăng tiến ý nghĩa.
> Liệt kê không tăng tiến.
? Qua hai vớ d? v?a tỡm hi?u em hóy trỡnh bày kết quả phân loại phép liệt kê bằng sơ đồ hoặc bảng phân loại ?
Thảo luận nhóm 3’
C�C KI?U LI?T Kấ
Xét theo cấu tạo
Xét theo ý nghĩa
Xột v? c?u t?o
Xột v? ý nghia
Liệt kê không theo cặp
Liệt kê theo cặp
Liệt kê không tăng tiến
Liệt kê tăng tiến
LIỆT KÊ
I. Thế nào là phép liệt kê?
II. Các kiểu liệt kê

1. Xét ví dụ (Sgk/105)
a. Ví dụ 1
b. Ví dụ 2
Về ý nghĩa
Câu 2.a: Thay đổi được thứ tự các bộ phận liệt kê (tre, nứa...) không ảnh hưởng đến ý nghĩa.
> Liệt kê không tăng tiến.
Câu 2.b: Không thay đổi được các thứ tự vì các bộ phận liệt kê có sự tăng tiến ý nghĩa.
> Liệt kê không tăng tiến.
2. Kết luận
Ghi nhớ 2 (Sgk/105)
Lưu ý
Phép liệt kê tăng tiến cần sắp xếp các thành tố sao cho đúng trình tự tăng dần hoặc lùi dần theo tiêu chí tự chọn.
- Khi liệt kê về người chú trọng đến tôn ti, tuổi tác, nội ngoại,...
LIỆT KÊ
I. Thế nào là phép liệt kê?
II. Các kiểu liệt kê

III. Luyện tập
Bài 2 (Sgk/106)



Bài 2. Tìm phép liệt kê trong đoạn trích sau:
b. Tỉnh lại em ơi qua rồi cơn ác mộng
Em đã sống lại rồi em đã sống!
Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung
Không giết được em người con gái anh hùng.
(T? H?u)
a. Và đó cũng là lần đầu tiên trong đời mình, hai con mắt của ông Va-ren được thấy hiển hiện cái huyền diệu của một thành phố Đông Dương, dưới lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm. Những cu li xe kéo xe tay phóng cật lực, đôi bàn chân trần giẫm lạch bạch trên mặt đường nóng bỏng; những quả dưa hấu bổ phanh đỏ lòm lòm; những xâu lạp xường lủng lẳng dưới mái hiên các hiệu cơm; cái rốn một chú khách trưng ra giữa trời; một viên quan uể oải bước qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình chữ thập. Thật là lộn xộn! Thật là nhốn nháo! (Nguyễn Ái Quốc)



Bài 2. Tìm phép liệt kê trong đoạn trích sau:
a. Và đó cũng là lần đầu tiên trong đời mình, hai con mắt của ông Va-ren được thấy hiển hiện cái huyền diệu của một thành phố Đông Dương, dưới lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm. Những cu li xe kéo xe tay phóng cật lực, đôi bàn chân trần giẫm lạch bạch trên mặt đường nóng bỏng; những quả dưa hấu bổ phanh đỏ lòm lòm; những xâu lạp xu?ng lủng lẳng dưới mái hiên các hiệu cơm; cái rốn một chú khách trưng ra giữa trời; một viên quan uể oải bước qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình chữ thập. Thật là lộn xộn! Thật là nhốn nháo!
b. Tỉnh lại em ơi qua rồi cơn ác mộng
Em đã sống lại rồi em đã sống!
Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung
Không giết được em người con gái anh hùng.
(T? H?u)
LIỆT KÊ
I. Thế nào là phép liệt kê?
II. Các kiểu liệt kê

III. Luyện tập
Bài 2. (Sgk/106)
a.
- Dưới lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm.
Những cu li kéo xe… nhốn nháo.
b. ĐiÖn giËt, dïi ®©m, dao c¾t, löa nung.
Bài 3. (Sgk/106) Đặt câu có sử dụng phép liệt kê.
Bài 3. (Sgk/106) Đặt câu có sử dụng phép liệt kê.

Tả một số hoạt động trong sân trường em trong giờ ra chơi.
c. Nêu cảm xúc của em về hình tượng nhà cách mạng Phan Bội Châu.
3. Hãy đặt câu có sử dụng phép liệt kê.
Tả một số hoạt động trong sân trường em trong giờ ra chơi.
Nêu cảm xúc của em về hình tượng nhà cách mạng Phan Bội Châu.
Giờ ra chơi sân trường rất nhộn nhịp, các bạn chơi rất nhiều chò chơi: đá cầu, nhẩy dây, trốn tìm.
Yêu mến, tự hào, kính phục đó là những gì mà em cảm nhận được về nhà cách mạng Phan Bội Châu.
1. Liệt kê là gì?
a. Là việc kể ra hàng loạt sự vật, hiện tượng.
b. Là việc sắp xếp từ, cụm từ nhằm diễn tả sự phong phú của đời sống tư tưởng, tình cảm.
c. Là sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ hay cụm từ cùng loại để diễn tả được đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế hay của tư tưởng, tình cảm.
d. Là sự xen kẽ các từ hay cụm từ nhằm thể hiện ý đồ của người viết.
Bài tập trắc nghiệm
c.
2. Phép liệt kê có tác dụng gì?
a. Diễn tả sự phức tạp, rắc rối của sự vật, hiện tượng.
b. Diễn tả sự giống nhau của các sự vật, hiện tượng.
c. Diễn tả sự tương phản của các sự vật, hiện tượng.
d. Diễn diễn tả được đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế hay của tư tưởng, tình cảm.
d
3. Câu văn: “Cô gái Huế nội tâm thật phong phú và âm thầm, kín đáo và sâu thẳm.” được diễn đạt bằng phép liệt kê nào?
Liệt kê theo cặp.
Liệt kê không theo cặp.
a
Hướng dẫn về nhà
Học bài, lấy thêm ví dụ về phép liệt kê.
Hoàn thành các bài tập còn lại: bài 1 (hai đoạn cuối), bài 3b sgk/106.
Chuẩn bị kĩ bài: “Tìm hiểu chung về văn bản hành chính”.
+ Đọc trước 3 văn bản (Sgk/107 -> 109).
+ Trả lời các câu hỏi: Văn bản hành chính viết ra nhằm mục đích gì? Hình thức trình bày một văn bản hành chính cần theo bố cục như thế nào?