Ngày soạn: 12/01/2017 Tuần: 23
Ngày dạy: 06/02/2017 Tiết: 85

NGẮM TRĂNG & ĐI ĐƯỜNG
Hồ Chí Minh

I. MỤC TIÊU
Giúp HS:
1. Kiến thức:
- Hiểu bước đầu về tác phẩm thơ chữ Hán của Hồ Chí Minh. Sự khác nhau giữa văn bản chữ Hán và văn bản dịch thơ.
- Tâm hồn giàu cảm xúc trước vẻ đẹp thiên nhiên và phong thái Hồ Chí Minh trong hoàn cảnh thử thách đi đường (ngục tù).
- Ý nghĩa khái quát mang tính triết lí của hình tượng; vẻ đẹp của Hồ Chí Minh ung dung, tự tại, chủ động trước hoàn cảnh.
2. Kĩ năng:
- Đọc diễn cảm.
- Phân tích được một số nét nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm.
3. Thái độ: Bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên, cảm phục trước phong thái ung dung, lạc quan của Hồ Chí Minh.
II. CHUẨN BỊ
1. Giáo viên: SGK, SGV, giáo án, sách tham khảo.
2. Học sinh: SGK, trả lời các câu hỏi trong SGK.
III. PHƯƠNG PHÁP : vấn đáp, tái hiện, nêu vấn đề, phân tích, bình giảng,…
IV. CÁC BƯỚC LÊN LỚP
1. Ổn định lớp
2. Kiểm tra bài cũ 
*Câu hỏi: Đọc bài thơ Tức cảnh Pác Bó. Nêu nội dung và nghệ thuật của bài thơ.
* Đáp án:
- Bài thơ: Sgk – tr.28.
- Nội dung và nghệ thuật: Tức cảnh Pác Bó là bài thơ tứ tuyệt bình dị pha giọng vui đùa, cho thấy tinh thần lạc quan, phong thái ung dung của Bác Hồ trong cuộc sống cách mạng và sống hòa hợp với thiên nhiên là một niềm vui lớn.
3. Bài mới
Hoạt động của GV và HS
Nội dung cần đạt

HOẠT ĐỘNG 1: GV hướng dẫn HS tìm hiểu bài thơ Ngắm trăng


Gv: Em hiểu gì về hoàn cảnh ra đời của bài thơ?


GV hướng dẫn HS đọc, tìm hiểu thể loại và bố cục bài thơ.
Đọc nhịp 2/2/3 hoặc 4/3




Gv: Theo em, tính biểu cảm trong bài thơ Ngắm trăng cần được hiểu là biểu cảm trực tiếp hay gián tiếp? Vì sao?
- Biểu cảm trực tiếp. Vì tác giả đã từ cuộc ngắm trăng trong tù mà bộc lộ trực tiếp niềm say mê vẻ đẹp thiên nhiên của mình.
Gv: Qua câu thơ thứ nhất sự thật nào được nói đến trong câu thơ này?
- Trong nhà tù Tưởng Giới Thạch thiếu thốn đủ điều, huống gì là những thứ đem lại vui thú cho con người như rượu với hoa.
Gv: Từ “vô” lặp lại trong câu thơ này có ý nghĩa gì?
GV: Ngoài ý nghĩa thật, lời thơ này còn mang ý nghĩa tượng trưng, đó là: nhà tù hà khắc Tưởng Giới Thạch không phải là chỗ để con người thỏa mãn nhu cầu thưởng ngoạn cái đẹp.
Gv: Cuộc ngắm trăng của người xưa thường gắn liền với rượu và hoa. Khi trong tù “không rượu cũng không hoa” thì cuộc ngắm trăng ở đây sẽ như thế nào?
Gv: Nếu thực hiện được cuộc ngắm trăng ấy, con người cần phải tự có thêm điều gì?
- Niềm say mê lớn đối với trăng, tình yêu mãnh liệt với thiên nhiên. Nghĩa là có thêm yếu tố tinh thần có thể vượt lên trên cảnh ngộ ngặt nghèo.
Gv: Từ đó, câu thơ nói việc trong tù “không rượu cũng không hoa” trở nên đa nghĩa như thế nào?
Gv: Đặt trong cả bài thơ Ngắm trăng, câu thơ mở đầu có ý nghĩa gì?
- Nói cái không có để chuẩn bị nói nhiều hơn về những cái sẵn có trong cuộc ngắm trăng của tác giả ở những câu thơ tiếp theo.
Gv: Đọc câu thơ 2 ở bản dịch thơ và so sánh với hai câu thơ ở bản phiên âm và dịch nghĩa khác nhau ở điểm nào?
- Câu thơ dịch thuộc kiểu câu trần thuật.
- Câu thơ phiên âm và dịch nghĩa thuộc kiểu câu nghi vấn.
Gv: Ở đây, câu nghi vấn dùng để hỏi hay còn dùng để bộc lộ cảm xúc của người viết?
- Vừa dùng để hỏi (tác giả tự hỏi mình)
- Vừa dùng để bộc lộ cảm xúc tâm hồn của tác giả trước cảnh đêm trăng đẹp.
Gv: Nếu lời thơ “Đối thử lương tiêu nại nhược hà?” là câu nghi vấn để bày tỏ cảm xúc của người viết thì cảm xúc đó là gì?
Gv: Trạng thái tình cảm “