Ngày soạn: 10/01/2017 Tuần: 22
Ngày dạy: 16/01/2017 Tiết: 81

TỨC CẢNH PÁC BÓ
Hồ Chí Minh

I. MỤC TIÊU
Giúp HS:
1. Kiến thức:
- Một đặc điểm của thơ Hồ Chí Minh: sử dụng thể loại thơ tứ tuyệt để thể hiện tinh thần hiện đại của người chiến sĩ cách mạng.
- Cuộc sống vật chất và tinh thần của Hồ Chí Minh trong những năm tháng hoạt động cách mạng đầy khó khăn, gian khổ qua một bài thơ được sáng tác trong những ngày tháng cách mạng chưa thành công.
2. Kĩ năng:
- Đọc – hiểu thơ tứ tuyệt của HCM.
- Phân tích những chi tiết nghệ thuật tiêu biểu trong tác phẩm.
3. Thái độ: Giáo dục cho Hs tình yêu thiên nhiên và lối sống giản dị.
II. CHUẨN BỊ
1. Giáo viên: SGK, SGV, giáo án, sách tham khảo.
2. Học sinh: SGK, trả lời các câu hỏi trong SGK.
III. PHƯƠNG PHÁP: vấn đáp, nêu vấn đề, gợi mở, bình giảng,…
IV. CÁC BƯỚC LÊN LỚP
1. Ổn định lớp
2. Kiểm tra bài cũ 
*Câu hỏi: Trình bày nội dung và nghệ thuật của bài thơ Khi con tu hú.
* Đáp án:
- Nghệ thuật:
+ Tiếng chim tu hú khơi nguồn cảm xúc.
+ Hai đoạn thơ - hai cảnh, hai tâm trạng, khác nhau mà vẫn thống nhất trong sự phát triển logic.
+ Thể thơ lục bát giản dị, thiết tha.
- Nội dung: Thể hiện sâu sắc lòng yêu cuộc sống và niềm khao khát tự do cháy bỏng của người chiến sĩ CM trong cảnh tù đày.
3. Bài mới






Hoạt động của GV và HS
Nội dung cần đạt

HOẠT ĐỘNG 1: GV hướng dẫn HS tìm hiểu chung
Gv: Em hãy nhắc lại đôi nét về cuộc đời của Bác?


Gv: Dựa vào Sgk, em hãy giới thiệu hoàn cảnh ra đời của bài thơ?
Sau 30 năm hoạt động ở nước ngoài, tháng 2 -1941, Bác Hồ trở vể tổ quốc, trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng ở trong nước. Khi đó, người sống và làm việc trong điều kiện hết sức gian khổ: ở trong hang Pác Bó – một hang núi nhỏ thuộc huyện Hà Quảng, tỉnh Cao Bằng; với những sinh hoạt hàng ngày rất đạm bạc. Bài thơ Tức cảnh Pác Bó được sáng tác trong thời gian này.
Gv: Bài thơ được làm theo thể thơ gì?
Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật (4 câu: Khai, triển, chuyển, kết).
GV hướng dẫn HS đọc: Đọc giọng vui, hóm hỉnh thể hiện sự sảng khoái, nhẹ nhàng, thanh thoát, ngắt nhịp 4/3 hoặc 2/2/3.
HOẠT ĐỘNG 2: GV hướng dẫn HS tìm hiểu văn bản
Gọi học sinh đọc lại 3 câu đầu.

Gv: Nghệ thuật ở câu thơ đầu? Phân tích phép đối trong câu thơ.
Đối vế, thời gian, không gian, hoạt động.
Gv: Giọng thơ, nhịp thơ như thế nào? Nhịp 4/3
Gv: Với nghệ thuật ấy, đã diễn tả hoạt động và quan hệ sống của Bác như thế nào?
Đều đặn, ung dung, hòa hợp với thiên nhiên.
Gv: Câu thơ 1 cho ta hiểu gì về cuộc sống của Bác khi ở Pác Bó?
Gv: Câu 1 cho biết việc ở của Bác, còn câu thứ 2 cho biết việc gì? Việc ăn uống của bác.
Gv: Giải thích nghĩa lời thơ: “Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng”?
Gv: Nhận xét giọng thơ?
Vui đùa. Nghệ thuật trào lộng để cười cợt những thiếu thốn về vật chất đã từng có trong thơ cổ, Nguyễn Khuyến viết “Đã bấy lâu… khó đuổi gà”, hay Nguyễn Bỉnh Khiêm tự hào về cuộc sống vật chất đơn sơ giản dị “Thu ăn măng trúc, đông ăn giá/ Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”.
Gv: Qua đó, cho ta biết gì về cuộc sống của bác?
Cuộc sống hết sức gian khổ.
Gv: Câu thứ 3, sử dụng nghệ thuật gì? Phân tích?
Phép đối: đối ý, đối thanh; từ láy.
Gv: Qua đó, cho biết điều kiện làm việc như thế nào? Nội dung công việc ra sao?
Tạm bợ >< công việc quan trọng, trang nghiêm.
Người ngồi bên chiếc bàn đá tự tạo